Activerende didactiek en docentgestuurd onderwijs

Het beste van twee werelden

Afwisseling docentgestuurd onderwijs en activerende didactiek

Afwisselen tussen onderzoekend leren en docentgestuurd onderwijs werkt het beste om leerlingen te motiveren. Hoe pak je dat aan?

Het motiveren van pubers is een ware uitdaging. Hoe zorg je ervoor dat leerlingen niet passief achterover in je les zitten, wachtend op de bel voor de pauze? Steeds meer docenten passen activerende didactiek toe in hun lessen. Het werkt. De handen gaan uit de mouwen. Leerlingen vinden dit leuk. Dit zie je terug in een grotere betrokkenheid en het plezier waarmee wordt gewerkt.

Alle lessen actief en onderzoekend aan de slag dus? Nee, de praktijk leert dat leerlingen na een tijdje snakken naar lekker luisteren naar de docent. Verhalen over de geschiedenis, een boeiende uitleg van de docent over hoe iets in elkaar zit of waarom iets bijzonder is waardoor ze ineens verbanden gaan zien. De truc zit dus in de afwisseling tussen actief, onderzoekend leren en docentgestuurde lessen.

Dit hebben we als uitgangspunt genomen bij de ontwikkeling van Saga. Volgens ons versterken beide vormen van lesgeven elkaar. Hoe? Dat leggen we graag uit.

De kracht van activerende didactiek en onderzoekend leren

Activerende didactiek gaat er vanuit dat kennis beter beklijft op het moment dat de leerling nieuwsgierig is en daardoor actief betrokken is bij de les. Vaak wordt gedacht dat er geen tijd voor is omdat het programma al zo vol zit. Het idee is dat het direct overbrengen van kennis door frontaal lesgeven efficiënt is omdat het de kortste weg is. Maar het is de vraag hoe effectief dit is. Leerlingen worden ondergedompeld in een bak aan informatie en theorie die vervolgens snel weer van ze afglijdt omdat ze er nog niet voor openstaan. Ze zijn niet getriggerd, de WHY ontbreekt: waarom zou ik dit allemaal moeten weten?

In goede activerende lessen zit de inhoud solide verpakt in een vorm die leerlingen prikkelt om met specifieke kennis aan de slag te gaan. Ze hebben die kennis nodig om de activiteit te volbrengen en zijn daarom gemotiveerd om de benodigde kennis op te doen. Dat is de kracht van activerende didactiek. Eerst motiveren, duidelijk maken waarom bepaalde kennis of vaardigheden nuttig zijn, dan pas beklijft het.

In de onderzoekslessen van Saga motiveren we leerlingen zo

Saga bestaat uit twee typen lessen: enerzijds de onderzoekslessen, waarbij de leerling zelf actief op onderzoek uitgaan, en anderzijds de meer docentgestuurde colleges die bij elk thema voorbij komen. In de onderzoekslessen staat de motivatie van leerlingen centraal:

  • We gaan uit van de belevingswereld van de leerling en bedenken daarbij dat leerlingen vooral in het nu leven en niet of nauwelijks bezig zijn met wat van belang is op lange termijn. De activerende werkvormen komen dus aan bod in de context van een spannend verhaal, waarbij spelelementen, samenwerken in positieve afhankelijkheid en punten scoren helpen. Dat verhaal kan gaan over het vinden van een seriemoordenaar die geïnspireerd is door lijken uit de prehistorie, het kan ook gaan over de strijd tussen de Griekse stadstaten.
  • Leerlingen werken in een thema (bv. Jagers en boeren of Grieken) aan een overkoepelende uitdaging en per les aan een missie. Dit is een grote onderzoeksopdracht waar ze zich op voorbereiden en waarvoor ze bepaalde kennis en vaardigheden nodig hebben. Leerlingen ervaren deze doelen als uitdagend en bereikbaar en dat draagt bij aan hun motivatie. Ze worden zich bewust dat ze zelf invloed hebben op de uitkomst van gebeurtenissen waardoor de motivatie toeneemt.
  • Leerlingen willen erkend worden in wat ze al weten, zichtbaar ergens beter in worden, zelfvertrouwen krijgen en feedback over hun vooruitgang krijgen. Daarom activeren we voorkennis, zien zij door kleurmarkeringen hun voortgang, krijgen ze feedback bij het beantwoorden van vragen, zijn er reflectiemomenten en kunnen ze zichzelf beoordelen aan de hand van rubrics.

Voorbeeld van activerende didactiek thema Grieken

In het thema Grieken is identiteit de rode draad, want elke Griekse stadstaat had een eigen identiteit en een eigen bestuur. Leerlingen doen in dit thema eerst een persoonlijkheidstest om erachter te komen welke Griekse stadstaat het beste bij hen past. Dit sluit aan bij hun belevingswereld. Ze zijn allemaal met hun identiteit bezig. Houden ze van wildkamperen in de natuur en actiefilms? Dikke kans dat ze Spartaan zijn. Ze gaan vervolgens in hun stadstaatgroepje strijden tegen de andere 5 stadstaten om de punten en de eer. Ze gaan debatteren, filosoferen en aan de slag met mythologie. Leerlingen leren op deze manier echt samen te werken en spreken elkaar vanzelf aan op hun werkhouding. Er ontstaat zo een bijzondere groepsdynamiek waarin ze met elkaar het verhaal van de Griekse stadsstaten maken.

Wil je een kijkje nemen in dit thema? Maak dan een gratis proeflesaccount aan. Je kunt dan de verschillende lessen rond dit thema bekijken en ook elementen proberen in je klas als je dat wilt.

Vraag de proeflessen aan

De kracht van de afwisseling

De docent begeleidt leerlingen tijdens de onderzoekslessen in hun onderzoek, staat iets meer langs de zijlijn. Als geschiedenisexpert zijn ze meer de hoofdonderzoeker van de klas dan de bron van alle wijsheid. Maar een aaneenschakeling van activerende werkvormen, hoe spannend ook gebracht, gaat op den duur ook vervelen. En dan is de afwisseling tussen onderzoekslessen en meer docentgestuurde lessen van belang. Leerlingen vinden geschiedenis een fantastisch vak als ze een docent hebben die goed kan vertellen. Docenten geschiedenis zijn vaak gepassioneerd met hun vak bezig en bedenken allerlei manieren om de geschiedenis zo levendig mogelijk te maken voor hun leerlingen. Dus daarom steek je veel tijd in het zoeken van werkvormen, spannende bronnen en verhalen. Dat werkt. Maar dat kost veel tijd en waarschijnlijk vind je vaak ook niet alle onderwerpen even interessant.

Saga maakt een goede afwisseling mogelijk van activerende werkvormen en momenten waarop de gepassioneerde docent kan vertellen, uitleggen en inspireren. Als leerlingen door de uitdaging in de onderzoekslessen gemotiveerd en nieuwsgierig zijn, dan is een vruchtbare voedingsbodem gelegd voor de kennis die ze daarvoor nodig hebben. Dit geeft alle mogelijkheden om je eigen bronnen en verhalen toe te voegen. En mocht je die voor een bepaald onderwerp niet hebben, dan biedt Saga de colleges. Deze zijn opgezet als een bronnenbak waaruit je werkvormen, uitleg-video’s, bronnen en een quiz kunt halen.

Lees meer over de colleges.

Ja, leerzaam en leuk kan tegelijk!

Wij horen vaak dat leerlingen de lessen leuk vinden, maar het woord ‘leuk’ ligt vaak gevoelig in combinatie met ‘leren’. Als leerlingen met plezier en actief in je les zitten, ligt daar de ultieme basis om verder te bouwen aan kennis. Zij staan er namelijk open voor. Of zoals een van de leerlingen in een Saga-klas onlangs vertelde:
“Mijn vriendinnen die in andere klassen zitten vinden geschiedenis saai, en dan zeg ik; wij mogen lekker een moord oplossen!”
En docent Judith van ’t Hek (Fons Vitae Lyceum) die met Saga werkt in haar klas:
“Saga werkt zeer positief op de leerlingen en hun werkhouding. Het is spannend, ieder thema en elke les iets anders. Ik ben erg blij met hoe mijn leerlingen hiermee aan de gang gaan. Ik krijg er energie van.”

Lestips
Op de hoogte blijven van Saga?

Saga maakt gebruik van cookies

Met behulp van deze cookies kunnen we informatie verzamelen over het gebruik van de website, onder andere om deze te analyseren en te verbeteren. Daarnaast plaatsen derde partijen tracking cookies om je buiten onze website relevante aanbiedingen te tonen. En worden er tracking cookies geplaatst door social media-netwerken. Door op 'Ok' te klikken stem je in met het plaatsen van cookies. Wil je niet alle soorten cookies toestaan, klik dan op 'Cookie instellingen aanpassen'. Meer informatie over cookies

Wij gebruiken de volgende cookies:

We slaan je instellingen op in een cookie. Wil je later je instellingen wijzigen? Verwijder dan de cookies via je browser.